صفحه اصلی زبان فارسی

154. پرسش: در سؤال 20 معصومیت را رد کرده اید اما در آیه 33 سوره احزاب چیز دیگری نوشته شده. «جز این نیست که خداوند اراده کرده است که ناپاکی و پلیدی را از شما اهل بیت دور و شما را کاملاً پاک و طاهر سازد»، رجس در لغت بمعنی آلودگی و چون با ال آمده همه گونه آلودگی را در بر می گیرد. نظر خود را در این باره بنویسید.

پاسخ: (البته ما در پرسش شماره 20 معصومیت را رد نکرده ایم، بلکه گفته ایم که در قرآن گفته نشده که انبیاء معصوم بوده اند و آیات قرآن معصوم بودن انبیاء را تأیید نمی کند).

احزاب 33: « إِنّـَمَـا يُـرِيـدُ الـلّـَهُ لـِيُـذْهِـبَ عَـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ أَهْـلَ الْـبَـيْـتِ وَ يُـطَـهّـِرَكُـمْ تـَطْهـِيـرًا ».

برای فهمیدن و شناختن درست این جمله (که بخشی از یک آیه است)، یکسری نکات هست که باید فهمیده و شناخته شوند:

يک نکته آشنا شدن با موقعیت جمله: « إِنّـَمَـا يُـرِيـدُ الـلّـَهُ لـِيُـذْهِـبَ عَـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ أَهْـلَ الْـبَـيْـتِ وَيُـطَـهّـِرَكُـمْ تـَطْهـِيـرًا» در قرآن است که چنین است:

احزاب : يَـا نِـسَـاءَ الـنّـَبِـيِّ لَـسْـتـُنَّ كـَأَحَـدٍ مِـنَ الـنّـِسـَاءِ إِنِ اتـَّقـَيْـتـُنَّ فـَلا تـَخـْضَـعْـنَ بِالْـقـَوْلِ فـَیَـطْـمَعَ الـّـَذِي فِـي قـَلْـبِـهِ مَـرَضٌ وَقـُـلْـنَ قَـوْلاً مَـعْـرُوفًا (32) وَ قَـرْنَ فِـي بُـيُـوتِـكـُنَّ وَلا تـَبـَرَّجْـنَ تـَبـَرُّجَ الْـجَـاهـِلـِيـَّةِ الاُولَـى وَأَقـِمْـنَ الـصّـَلاةَ وَ آتـِيـنَ الـزَّكـَاةَ وَأَطِـعْـنَ الـلّـَهَ وَ رَسُـولَـهُ إِنّـَمَـا يُـرِيـدُ الـلّـَهُ لـِيُـذْهِـبَ عَـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ أَهْـلَ الْـبَـيْـتِ وَيُـطَـهّـِرَكُـمْ تـَطْهـِيـرًا (33)  وَاذْكـُرْنَ مَـا يُـتـْلَـى فِـي بُـيُـوتِـكـُنَّ مِـنْ آيَـاتِ الـلَّـهِ وَالْـحِـكْـمَـةِ إِنَّ الـلّـَهَ كَـانَ لَـطِـيـفـًا خَـبـِيـرًا(34)

آیه 32 سوره احزاب با عبارت «يَـا نِـسَـاءَ الـنّـَبِـيِّ » بمعنی «ای زنان پیامبر»، خطاب به زنان پیامبرآغاز میشود، و تمام آیه مربوط به زنان پیامبر است (به اعتبار اینکه ضمیر های آن همه مؤنث می باشند). آیه بعدی (یعنی آیه 33) نیز در ادامه آیه پیش از خود آغاز می شود و خطاب به زنان پیامبر است، و در ادامه آن اهل بیت مطرح می شود که مذکر است و به این اعتبار ضمیر آن ضمیرِ جمعِ مذکرِ می شود، یعنی ضمیرِ « کـُم» در واژه های «عـنکـُـم» و «مـنکـُم»، و ضمیرِ جمع مذکر شامل مرد و زن هر دو می شود. و آیه بعدی (یعنی آیه 34) نیز در ادامه آیه 33 است و خطاب به زنان پیامبر است. پس نکته دیگر اینست که آیات 32 و 33 و 34 فقط به زنان پیامبر گفته شده (به اعتبار اینکه ضمیرهای آنها همه ضمیر جمع مؤنث است و به مخاطب آغاز آیه 32 برمی گردد که زنان پیامبر هستند) بجز بخش آخر آیه 33 که به اهل بیت بر می گردد و شامل مرد و زن هر دو می شود.

نکته دیگر اینست که: در زبان عربی وقتی کسی بخواهد کاری بکند ولی هنوز اقدامی نکرده است بلکه فعلاً فقط در نظر دارد که آن کار را انجام بدهد می گوید: اریدُ اَن افعل: می خواهم انجام دهم. و وقتی می خواهد کاری انجام دهد و فعلاً اقدام کرده و دست بکار شده است می گوید: اُریدُ  لِاَفـعَـل» می خواهم انجام دهم. آیه می گوید: يُـرِيـدُ الـلّـَهُ لِـيُـذْهِـبَ عَـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ: خداوند می خواهد که رجسی که در افرادِ دیگری است را از شما دور کند. پس یک نکته دیگر نیز اینست که خداوند پیش از نازل شدنِ این آیه دست بکار شده بوده و در این رابطه اقدام یا اقداماتی نموده بوده است.

نکته دیگر اینست که آیه می گوید: لـِيُـذْهِـبَ عَـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ. در زبان عربی « مِـنـکـُم» و « عَـنـکـُم» داریم. هر دو بمعنی « از شما» می باشد. فرق آنها اینست که « مِـنـکـُم» به خود مخاطب مربوط می شود و «عَـنـکـُم» به کسی دیگری غیر از مخاطب مربوط می شود. مثلاً وقتی من می خواهم کتابی از کسی بگیرم که مربوط به خودِ اوست می گویم: اَءخـُذُ مِـنـکَ الکتاب: کتاب را از تو می گیرم. و وقتی بخواهم کتابی را از او بگیرم که مربوط به فرد دیگری است می گویم: اَءخـُذُ عَـنـکَ الکتاب: کتاب را از تو می گیرم. اگر آیه گفته بود:  لـِيُـذْهِـبَ مِـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ: دارد رجس را از شما می برد (به این معنی می بود که اهل بیت خودشان رجس دارند و خداوند می خواهد رجسِ را از آنها ببرد)، ولی آیه گفته: لـِيُـذْهِـبَ عَـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ: یعنی: دارد رجسی که در افراد دیگری است را از شما دور می کند. پس یک نکته دیگر در آیه اینست که اهل بیت رجس ندارند و خداوند می خواهد که آنها به رجسی که در کسانِ دیگری هست آلوده نشوند.

نکته دیگر معنی « اهل بیت» است. «اَهـل» به اعضای خانواده گفته می شود. یعنی: پدر و مادر و فرزندان. ( و بطور مجازی به همسر نیز اطلاق شده، که احتمالاً به این خاطر بوده که همسر منشأ خانواده است). و «اهـل بیت» به افراد خویشاوندی گفته می شود که در یک خانه  (یعنی در یک واحد مسکونی یا یک مجتمع مسکونی که یکپارچه است) زندگی می کنند. خواه فقط پدر و مادر باشند، و خواه فرزندانی نیز داشته باشند، و خواه افراد دیگری مانند زن برادر نیز با آنها زندگی کنند. به همه افرادی که در یک خانه زندگی می کنند و خویشاوند هستند تا زمانی که در آن خانه زندگی می کنند اهل بیت گفته می شود. و وقتی کسی از آنها از خانه می رود و مستقل زندگی می کند دیگر جزء آن اهل بیت نیست بلکه اهل بیت دیگری را تشکیل می دهد. (کسانیکه مردم به آنها اهل بیت پیامبر می گویند (یعنی چهره های سرشناس خاندان پیامبر) در واقع اهل بیت پیامبر نیستند، بلکه آل پیامبر هستند. به چهره های سرشناس خاندان و دودمان آل گفته می شود). پس یک نکته دیگر در آیه نیز اینست که آیه از خانواده پیامبر و خویشان وی صحبت می کند که در یک خانه (یک واحد مسکونی و یا یک مجتمع مسکونی یکپارچه که بمثابه یک واحد مسکونی می ماند) با هم زندگی می کنند.

نکته دیگر معنی واژه « تطهیر» است. تطهیر و طهارت مربوط به: پاکی از نجاست و پلیدی است. یعنی مربوط به بهداشت است. یعنی: پاکی از مدفوع، عرق، بو، چرک، خون، (و چیزهائی که از نظر گوینده و بکار برنده این واژه،  نجس و کثیف و پلید باشند. مثلاً اگر کسی سرخاب را نجس بداند برای پاکی از آن میتواند واژه طهارت را بکار ببرد). (واژه تطهیر البته شامل پاکی رفتاری و اخلاقی و مدیریتی و فرهنگی و پاکدامنی و مواردی از این قبیل نمی شود). و تطهیر در قرآن خاص اهل بیت نیز نیست بلکه در رابطه با دیگران نیز بکار رفته است. مثلاً در آیه 11 سوره انفال آمده و آیه مربوط به نیروهای سپاه پیامبر است:« إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ : بياد بياوريد وقتيکه خدا خوابِ کمی را از جانب خود بر شما مستولی کرد تا آرامش پيدا کنيد. و از ابر باران بر شما نازل می کرد تا شما را تطهیر کند (یعنی تميز کند، آبتنی بدهد، بهداشتی کند) و رجز شیطان (یعنی مثلاً ذهنيتِ شيطانیِ اينکه اگر به حق می بوديد چرا آب نداشتيد) به ذهن شما خطور نکند، و ضربان قلب شما را پائين بياورد و با آن گامها را استوار بکند (یعنی ماسه ها را سفت کـنـد که گامها استوار بشوند)». یا مثلاً در آیه 125 سوره بقره از عهد میان خداوند و ابراهیم و اسماعیل در رابطه با تطهیر خانه خدا صحبت شده است، که بمعنی بهداشتی نمودن آن است. و در آیه 4 سوره مدثر از تطهیر پوشاک صحبت شده، که بمعنی شستن و بهداشتی و پاکیزه نمودن پوشاک است. پس یکی دیگر از نکاتِ آیه اینست که تطهـیـر مربوط به "بهداشت" است، و در قرآن خاص اهل بیت نیست بلکه برای کسان دیگری و چیزهای دیگری نیز بکار رفته است.

نکته دیگر واژه رجس است بمعنی: پلیدی، کثافت، شرک، انگل و مواردی از این قبیل. این واژه یک واژه سنگین و تندی است و شامل هر نوع آلودگی، بدی، دورغ، گناه، اشتباه و غیره نمی شود. و رجس نداشتن بمعنی معصوم بودن نیست. چنانکه مثلاً «دژخیم نبودن» در زبان فارسی، بمعنی هیچگونه عصبانیت و خشونت و بدرفتاری نداشتن نیست.

واژه «اطاعت» بمعنی: فرمان بردن و حرف گوش دادن اختیاری و گهگاهی است. و علت اینکه قرآن گفته اطاعت کنید اینست که در مذهب مبنای روابط افراد با خداوند و پیامبر فرمان بردن نیست، بلکه گهگاهی فرمانبرداری نیز در آن هست. « تبرّج» بمعنی: خرامیدن با ناز و کرشمه، و نشان دادن آنچه پوشاندن آن بهتر است می باشد، و در مواردی معادل آرایش می شود. «جهل»: بمعنی داشتن دانش و فرهنگ و چیزهای غلط است. و در آیه با توجه به واژه « تبرّج» بمعنی فرهنگ غلط است. « الْـجَـاهـِلـِيـَّةِ الاُولَـى» بمعنی: فرهنگ و روابط نادرست نخستین، به این معنی است که فرهنگ و روابط نادرست دیگری نیز پس از اسلام وجود دارد (یعنی بوجود خواهد آمد) که همان فرهنگ برخی از مردم در عصر ماست.

و معنی آیه 33 سوره احزاب که در ادامه آیه پیش از خود است که خطاب به زنان پیامبر است چنین است:

« وَ قَـرْنَ فِـي بُـيُـوتِـكـُنَّ وَ لا تـَبـَرَّجْـنَ تـَبـَرُّجَ الْـجَـاهـِلـِيـَّةِ الاُولَـى وَأَقـِمْـنَ الـصّـَلاةَ وَ آتـِيـنَ الـزَّكـَاةَ وَأَطِـعْـنَ الـلّـَهَ وَ رَسُـولَـهُ إِنّـَمَـا يُـرِيـدُ الـلّـَهُ لـِيُـذْهِـبَ عَـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ أَهْـلَ الْـبَـيْـتِ وَ يُـطَـهّـِرَكُـمْ تـَطْهـِيـرًا: و بودن در خانه های خود را اصل قرار بدهید، و خرامیدن با ناز و کرشمه (یا آرایش) فرهنگ نادرستِ نخستین (یعنی فرهنگ پیش از اسلام) را نداشته باشید، و نماز را آنگونه و برای آنچه که هست بپا دارید، و زکات بدهید، و از خدا و پیامبر وی فرمان ببرید، جز این نیست که (یعنی این مواردی که پیش از این به شما زنان پیامبر گفته شد برای چیزی غیر از این نیست که) خدا دارد پلیدی را که در کسانِ دیگری هست، از شما مردان و زنان خانواده محمد که در خانه با وی زندگی می کنید دور می کند (یعنی می خواهد که شماها به آلودگیهای آنها آلوده نشوید)، و شما را کاملاً بهداشتی کند».