صفحه اصلی زبان فارسی

459. پرسش: آيا حرف "لا" در جمله ".. لايحطمنّکم سليمان وجنوده..." در آيه هيجدهم سوره نمل برای نفی است يا نهی؟ و جمله "  ... وهم لايشعرون" به چه معنی است؟

پاسخ: اگر رفتن بدرون خانه های خود همزمان با رد شدن سليمان و سربازان وی باشد در آنصورت برای نهی است، بمعنی: هشيار باشيد سليمان و سربازان او شما را خرد نکنند، و اگر همزمان نباشد در آنصورت برای نفی است بمعنی: در خانه های خود بودن شما را از خرد شدن در امان می دارد.

آيه می گويد: " حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِي النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَجُنُودُهُ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ: تا هنگاميکه (سليمان و سربازان او) به آستانه دره مورچه ها رسيدند مورچه ای گفت: ای مورچه ها بدرون خانه های خود برويد تا سليمان و سربازان او شما را خرد نکنند در حاليکه خرد شدن شما را احساس نمی کنند.

واژه إتيان بمعنی رسيدن به آستانه چيزی است و اين به اين معنی است که سليمان و سربازان وی هنوز وارد دره مورچه نشده بودند. همينطور آيه می گويد: مورچه ای گفت (و اين مورچه طبعا نگهبان يا يکی از نگهبانان بوده است). و اين به اين معنی است که بقيه مورچه ها  سليمان و سربازان وی را نديده بوده اند بعبارت ديگر سليمان و سربازان وی هنوز وارد دره مورچه نشده بوده اند. همينطور حرف ندا « یا» برای صدا زدن از دور است. بنابر اين بدرون خانه های خود شدن مورچه همزمان با عبور سليمان و سربازان وی نبوده است بلکه پيش از آن بوده است و حرف «لا» در اينصورت برای نفی خواهد بود. ( از طرف ديگر نهی نمودن مورچه ها از خرد نشدن همزمان با عبور سليمان و سربازان وی زياد واقعی نيست. به اين معنی که مورچه نمی توانند کار زيادی برای حفظ خود و پرهيز از خرد شدن خود کنند).