صفحه اصلی زبان فارسی

264. پرسش: در قرآن « رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ: پروردگار مشرق و مغرب» (شعراء 28) آمده، رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ: پروردگار دو مشرق و دو مغرب (رحمن 17) آمده، و «رَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ: پروردگار مشرقها و مغربها» (معارج 40).  منظور چيست؟

پاسخ: مشرق بمعنی: سمت و سوی خاور و آنچه در سمت و سوی خاور قرار دارد ميباشد، و مغرب بمعنی: سمت و سوی باختر و آنچه در سمت و سوی باختر قرار دارد. منظور از "پروردگار شرق و غرب"، شرق و غرب ما که خانه همسايه يا کوچه و خيابان باشد نيست، بلکه منظور سمت و سوی شرق و غرب در هستی است و آنچه در آن راستا قرار دارد.

از آنجا که زمين گرد است و در فضا دور خود در جهت شرق می چرخد، شرق و غرب ثابت و مشخصی در هستی وجود ندارد بلکه نسبی و متغير است.

يک شرق و يک غرب برای مردم يک منطقه در يک زمان است. در اين تصوير میبينيم کسانيکه در نقطه "آ" هستند در اوقات صبح هستند و سمت شرق آنها سمت خورشيد است و آن بخش از هستی که در آن راستا قرار دارد، (و عکس آن سمت غرب است). و برای کسانیکه در آنطرف زمين در نقطه مقابل نقطه "آ" هستند (و در اوقات غروب هستند)، خورشيد و آن بخش از هستی که در آن راستا قرار دارد، سمت غرب است. به اين ترتيب برای مردمی که روی زمين در دو نقطه مقابل همديگر هستند، برای هر کدام يک شرق و يک غرب متفاوت وجود دارد. يعنی روی هم رفته برای آنها دوتا شرق و دو تا غرب وجود دارد. و برای کسانيکه در نقطه "ب" (در اوقات روز) هستند نيز سمت شرق و غرب هستی فرق می کند، و برای کسانيکه در نقطه مقابل نقطه "ب" در آنطرف زمين (در اوقات شب) هستند، باز هم سمت و سوی شرق و غرب فرق می کند.