صفحه اصلی زبان فارسی

197. پرسش:  امر به معروف و نهي از منكر از نظر قرآن چگونه است؟

پاسخ: امر به معروف و نهی از منکر از نظر قرآن در معنی "امر به معروف و نهی از منکر" است.

«اَمر»: بمعنی: انجام کاری را خواستن یا سفارش دادن، یا فرمان دادن است (و اکراه بمعنی وادار نمودن به انجام کاری است). و امر در معنی دوم خود بطور ضمنی از جمله بمعنی: زیاد شدن ـ مسئول نمودن، مسئولیت دادن ـ پسندیدن ـ تشویق نمودن ـ افتخار داشتن، بکار رفته است. در دستور و زبان امر میتواند با فعل امر باشد مانند: بنشین، و می تواند در چهارچوب جمله خبری باشد، مانند: وقتی کار تمام شد افراد می نشینند (یعنی بنشینند). و  فعل امر در دستور و زبان علاوه بر اینکه برای  "فرمان دادن و خواستار انجام کاری شدن" می آید به معانی و منظور های دیگری از جمله: ارشاد ــ التماس ـ تمنی ـ تخییر (برگزیدن) ـ تأدیب ـ استمرار (پیوستگی)، ... نیز می آید. مانند: "اهدنا الصراط المستقیم"، فعلِ "اِهدنا" در جمله فعل امر برای استمرار است. و معنی جمله اینست که: ما را پیوسته به راه و رویه میانی رهنمون کن! یعنی خواست و گزینش ما پیوسته رهنمون شدن به راه و رویه میانی است.

«مَـعـرُوف»: اسم مفعول است بمعنی: چیزیکه برای همگان و نزد همگان "شناخته شده" است. و در معنی دوم خود به معانی: هر چیزیکه همگان آنرا خوب و نیک بشناسند یا نیکی آن در خود آن باشد (بر خلاف منکر) ـ نیکی، اصولی، منطقی، معقول ـ سخن و کار بجا و بمورد ـ میانه روی در بخشش، بکار رفته است.

«نـَهْیْ»: بمعنی: سفارش به "خودداری نمودن از چیزی" است، ( و منع بمعنی: جلوگیری نمودن از انجام کاری است).

«مُـنـکـَر»: اسم مفعول است از مصدر انکار، بمعنی: ناشناس، ناآشنا، شناخته نشده ـ چیزیکه همگان آنرا ناشایست و ناپسند می شناسند یا بدی و ناپسندی آن در خود آنست، مانند: مشروب. (بر خلاف معروف).

و "امر به معروف و نهی از منکر" یعنی: سفارش و تشویق و آموزش دیگران به انجام هر چیزیکه خوب است، و سفارش و تشویق و آموزش آنها به پرهیز از هر چیزیکه بد است. "امر به معروف و نهی از منکر" نمودن از فرد تا فرد فرق می کند. مثلاً کسیکه پزشک است در چهارچوب کار و مسئولیت و تخصص خود این کار را انجام میدهد، و کسیکه پدر یا دوست يا آموزگار و یا غیره است نیز در کادر مسئولیت و جایگاه خود.