صفحه اصلی زبان فارسی

172. پرسش: چرا خداوند در قرآن بجای کلمه من از ما استفاده می کند؟

پاسخ: ضمیر نـَحـنُ به معنی « ما»، هم برای سخنگوئی از جمع بکار می رود (یعنی به نمایندگی از خود و دیگران صحبت کردن) و هم برای بزرگ نمودن یا بزرگ بودنِ.

در قرآن در هر رابطه ای که خداوند تنهاست آنجا « من» بکار می برد. مثلاً در آیه 14 سوره طه میخوانیم: « إِنَّـنِـي أَنـَا الـلَّـهُ لا إِلـَهَ إِلاّ أَنـَا فـَاعْـبُـدْنِـي... : خدا این من هستم، خدائی غیر از من وجود ندارد، بنابر این تنها من را پرستش کن». خداوند در خدائی و پرستیده شدن تنها است بنابر این گفته: «من». یا مثلاً در آیه 1 سوره زمر می خوانیم: « تَنْزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ: نازل شدن این کتاب (قرآن) از طرف خد است، که قدرتمند است ولی با حکمت کار می کند». در اینجا صحبت از منبع صدور قرآن است. از آنجا که خداوند در این زمینه تنهاست گفته از طرف خدا و نگفته از طرف ما.

و جاهائی که ما بکار می رود می تواند برای سخن گفتن از جمع باشد و می تواند برای بزرگی باشد. مثلاً در آیه 23 سوره انسان می خوانیم: « إِنّـَا نـَحْـنُ نـَزَّلـْنـَا عَـلَـيْـكَ الْـقُـرْآنَ تـَنـْزِيـلاً: این ما بودیم که قرآن را رفته رفته بر تو نازل کردیم». از آنجا که در نزول قرآن غیر از خداوند روح الامین نیز نقش داشته ( که آنرا به پیامبر می رسانده)، به این خاطر گفته « ما»، که برای سخنگوئی از جمع است. و همینطور برای نقش دادن به قوانین و پدیده های طبیعی در رابطه های مختلف در قرآن ضمیر ما بکار می رود. مانند: انـّا انزلنا الحدید: ما آهن را نازل کردیم. از آنجا که ستاره در تولید آهن و شلیک نمودنِ آن در فضا هنگام منفجر شدن، در فرستادن آن به طرف زمین و ساير اجرام فضائی نقش دارد، گفته: «ما» نازل کردیم.

در آیه 72 سوره احزاب می خوانیم: إِنـَّا عَـرَضْـنـَا الاَمـَانـَةَ عـَلـَى الـسّـَمـَوَاتِ وَالاَرْضِ وَ الْـجـِبـَالِ فـَأَبَـيْـنَ أَنْ يَـحْـمِـلْـنـَهـَا وَ أَشـْفـَقـْنَ مِـنـْهـَا وَ حَـمَـلـَهـَا الاِنـْسـَانُ ...: ما برداشتن این امانت (یعنی اطاعت، که بمعنی "پیروی با خواست و انتخاب خود" است) را به کائنات و زمین و کوهها عرضه نمودیم از برداشتن آن قاطعانه سرباز زدند و از طرح آن نیز نگران شدند». در اینجا برای بزرگ نمودن و بزرگ بودنِ امانت گفته: « مـا» عرضه کردیم.