صفحه اصلی زبان فارسی

171. پرسش: آيا در احكام ديني چيزي را به غير از قرآن مثل رساله هاي مراجع تقليد بايد ملاك عمل قرار داد؟ آيا در قرآن آياتي وجود دارد كه اين امر را توصيه كرده باشد؟

پاسخ: حکم دینی آنست که از طرف دین وضع شده (یعنی در قرآن گفته شده)، آنچه از طرف مراجع تقلید صادر میشود در فرهنگ و ادبیات مذهبی فتوی نامیده می شود. ( فتوی بمعنی نظر و نظردهی است، و استفتاء بمعنی نظر خواهی است). مثلاً وقتی یک خانواده بخواهند از قاتل فرزندشان انتقام بگیرند این حکم دین است (یعنی قرآن تعيين تکليف قاتل را که بخشش يا انتقام است به عهده بازماندگان گذاشته)، ولی وقتی دادگاهی کسی را به خاطر گوش دادن به موسیقی به تحمل ضربات شلاق محکوم می کند، این حکم، حکم دادگاه و قوانین دولت است و به دین ربطی ندارد، چون در قرآن نیست.

مراجع تقلید و قرآن

در قرآن مرجع تقلید و تقلید نمودن وجود ندارد. در مذهب چیز تقلیدی وجود ندارد. معنی تقلید اینست که هر کاری کسی کرد ما هم دقیقاً همانکار را بکنیم. و این چیزی است که آیات قرآن آنرا رد می کنند. مثلاً در سوره اسری پس از اینکه از جمله: کشتن فرزندان خود و نزدیک شدن به زنا و کشتن دیگران، و نزدیک شدن به مال یتیم نهی می کند، چنین ادامه می دهد:

اسری 36ـ39: « وَ لا تـَقـْفُ مَـا لـَيْـسَ لَـكَ بـِهِ عِـلْـمٌ إِنَّ الـسَّـمْـعَ وَ الْـبَـصَـرَ وَ الْـفـُؤَادَ كـُلُّ أُولَـئِـكَ كـَانَ عَـنْـهُ مَـسْـئُـولاً ـ وَلا تـَمْـشِ فِـي الاَرْضِ مَـرَحـًا إِنـَّكَ لَـنْ تَـخْـرِقَ الاَرْضَ وَ لَـنْ تـَبْـلُـغَ الْـجِـبـَالَ طُـولاً ـ كـُلُّ ذَلِـكَ كـَانَ سَـيّـِئُـهُ عِـنْـدَ رَبّـِكَ مَـكْـرُوهـًا: و از گفتار یا نوشتار یا رد کسیکه در دسترس نیست و از آنها شناخت نداری پیروی نکن، که از شنوائی و دیدگان و احساسات، همه پرسیده خواهد شد ـ و در زمین بزرگ منشانه راه نرو که تو نه می توانی در پهنه زمین نمودی پیدا کنی و نه می توانی به بلندی کوهها برسی ـ بدیِ همه اینها پیش خدا ناخوشایند است».

آیه می گوید انسان نمی بایست چیزیکه نمی شناسد و آگهی و شناخت ندارد را انجام بدهد. و ناخوشایندی این کار پیش خداوند را در ردیف ناخوشایندی عمل زنا و انسان کشی و خوردن مال یتیم قرار می دهد. بنابر این انسان نمی بایست تقلید کند. و اگر یک دین شناس فتوائی می دهد که فلان چیز خوب یا بد است، باید دلیل بیاورد و دیگران با دلیل آنرا بشناسند و آگاهانه آنرا انجام بدهند. و انسان در قبال کاری که انجام می دهد مسئول است و حسابرسی دارد.