صفحه اصلی زبان فارسی

123. پرسش: عبارت  "وما اهل لغير الله به"  چه معنايي دارد؟ معنی آیه 3 سوره مائده چیست؟ و آيا صحت دارد كه عبارت "اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم واخشون اليوم اكملت لكم دينكم واتممت عليكم نعمتي ورضيت لكم الاسلم دينا" مربوط به واقعه غدير خم مي باشد؟ واين عبارت در ميان اين آيه گنجانده شده است و ربطي به دو عبارت قبل و بعد خود ندارد؟

پاسخ: در قرآن 3 بار عبارت « أُهِـلَّ لِـغـَيـْرِ الـلّـَهِ بِـهِ » بکار رفته (مائده: 3 ـــ نحل: 115 ـ انعام: 145) و 1 بار نیز عبارت « أُهِـلَّ بـِهِ لِـغـَيـْرِ الـلّـَهِ » (بقره: 173). عبارت « وَ مَـا أُهِـلَّ لِـغـَيـْرِ الـلّـَهِ بِـهِ» یعنی: آنچه با نامی غیر از نام خدا سر بریده شده، و عبارت «  وَ مَـا أُهِـلَّ بـِهِ لِـغـَيـْرِ الـلّـَهِ » یعنی: آنچه برای کسی غیر از خدا سر بریده شده. قرآن هم "گوشت حیوانیکه بنامی غیر از نام خدا ذبح شده" و هم "گوشت حیوانی که برای کسی غیر از خدا سربریده شده" هر دو را حرام کرده است. (البته در موارد ناچاری استفاده از آنها را مجاز دانسته است).

مائده 3: « حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ذَلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ».

« خوردن این موارد برای شما حرام شده: گوشت حيوان مرده، خون، گوشت خوک، گوشتِ حيوانی که بنامی غير از نامِ خدا سر بريده شده، گوشتِ حيوان خفه کرده شده، گوشتِ حيوانیکه تحتِ ضربات کشته شده، گوشت حيوانيکه افتاده و در وضعيت بين مرگ و زندگی است، گوشت حيوانيکه بر اثر شاخ زده شدن مرده، گوشتِ حيوانيکه حيوانِ درنده از آن خورده غير از حيوانيکه خود شما آنرا سر بريده باشيد، گوشت حيوانيکه روی پاها سربريده شده و تقسیم نمودن گوشت با قرعه کشی. موارد مزبور فسق است. امروز کسانيکه ايمان ندارند همه اميد خود را از آئین شما میبُرند. از ابهت آنها نترسيد از ابهت من بترسيد. امروز دينِ شما را برای شما کامل کردم، و نعمتم را بر شما تمام نمودم، و اسلام را بعنوان دین برای شما پذیرفتم، ولی کسی در شرايط ناچاری از پادرآورنده ای قرار گرفت بدون اینکه گرایشی به انجام گناه خسیسانه ای داشته باشد، خداوند مسائل را برای حسابرسی به آینده موکول می کند و بیش از استحقاق نیز می بخشد».

«الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ: امروز کسانيکه ايمان ندارند همه اميد خود را از آئین شما می بُرند. از ابهت آنها نترسيد از ابهت من بترسيد (یعنی افرادِ بی ایمانی که با گوشتهای تحریم شده مزبور و سایر تحریمات قرآن معامله می کنند امروز از ماندن بر آئین خود و معامله با شما نا امید می شوند. یا باید آئین خود را عوض کنند و یا باید زیان اقتصادی خود را تحمل کنند). « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ: امروز آئین شما را برای شما کامل کردم (یعنی پس از این آیه، چیزِ دیگری به آئین شما اضافه نخواهد شد، اگر چیزی نازل شود مربوط به مسائل دیگری از قبیل خورشید، گیاهان، تاریخ و غیره خواهد بود). و َرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا: دین اسلام را برای شما پذیرفتم (یعنی شما هم آنرا برای خودتان بپذیرید که من دینی غیر از آن را از شما نخواهم پذیرفت).

اینکه جمله: « الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا » در روز معروف به روز غدیر نازل شده یا نه ما نمی دانیم، ولی معنیِ آن و جای آن نمی تواند در آن رابطه باشد. از نظر دستوری و معنی نمی شود که از تحریمات صحبت کرد بعد به مسئله دیگری پرداخت و بعد دوباره به همان تحریمات برگشت و وضعیتی را استثناء کرد. یعنی اگر از «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ ...» موضوع  بکلی عوض بشود در آنصورت بخش آخر آیه که می گوید "اگر کسی در ناچاری قرار بگیرد" نمی تواند به " تحریماتِ بخش اول آیه برگردد، بلکه به موضوع ماقبل خود (یعنی به دین اسلام) مربوط خواهد شد، و معنی آن این می شود که اگر کسی در شرایط ناچاری قرار بگیرد می تواند دینی غیر از دین اسلام را پیشه کند، و به اين ترتيب معنی آیه خراب می شود.