صفحه اصلی زبان فارسی

110. پرسش: نَـفـس مُـطـمَـئِـنه یعنی چه و انسان چگونه نفس مطمئنه می شود؟

پاسخ: نفس بمعنی «خود و خویشتن» است، و « مُـطـمَـئِـنة » از « اِطمِـئـنـان (اطمینان)» است. اطمینان یعنی: نداشتن هیچگونه دلهره، دغدغه، دلواپسی، نگرانی، ذهنیت، تصور، خیال، مناظره درونی، و غیره در رابطه با چیزی. مثلاً وقتی ما از خانه بیرون می رویم در راه به خود می گوئیم آیا اجاق را خاموش کردیم یا نه؟ این ذهنیت عدم اطمینان است. بعد مثلاً با خودمان می گوئیم: بله خاموش کردیم. ولی باز هم ته ذهن ما مسئله اجاق هست. بعد مثلاً از همسر خود می پرسیم: آیا خاموش کردیم یا نه؟ او می گوید: خاموش کردیم. ولی باز هم ته ذهن ما مسئله روشن یا خاموش بودنِ اجاق وجود دارد. این عدم اطمینان است. بعد تصمیم می گیریم برگردیم و نگاه کنیم. وقتی پیش اجاق رسیدیم و دیدیم که خاموش است، در آن نقطه همه دلواپسی و دغدغه و ذهنیت و تصور و خیال و مناظره درونی ما راجع به اجاق می ریزد و آن نقطه نقطه اطمینان نامیده می شود. یعنی در آن نقطه مسئله خاموش یا روشن بودنِ اجاق از وجود ما رخت بر می بندد.

در رابطه با مذهب و خدا و روز رستاخیز و سرنوشت خودمان در روز رستاخیز و مواردی از این قبیل نیز همینطور است. ما الآن به خدا و روز رستاخیز ایمان داریم، امید داریم، استدلال داریم، بررسی می کنیم، مطالعه می کنیم، درک و تصوری داریم،  فکر و ذهنیتی داریم، یک مناظره درونی داریم، و مواردی از این قبیل. ولی وقتی روز رستاخیز شد و همه چیز را با چشم خود دیدیم، همه این چیزها از ما می ریزد. و وقتی ما ديديم که دستگار شده ايم از همه اینها خالی شده و « نفس مطمئنه» می شویم.