صفحه اصلی زبان فارسی

21. پرسش: ما در نمازهای روزانه خود از خداوند میخواهیم که ما را هدایت کند (اهدنا الصراط المستقیم)، مگر کسیکه به خداوند ایمان دارد و نماز میخواند هدایت یافته نیست؟

پاسخ: ما در قرآن «کفر و ایمان» داریم و «هدایت و ضلالت». «کفر و ایمان» مربوط به پذیرفتن خدا یا در افتادن با آن است، «هدایت و ضلالت» مربوط به آئين و رفتار و برخورد و رویه و شیوه زندگی کردن است. رفتار و برخورد و رویه درست و خوب هدایت نامیده ميشود (به اين خاطر اسلام خود را هدايت مينامد و پذيرش آنرا هدايت يافتگی)، و نوع بد و نادرست آن ضلالت نامیده می شود.

رفتار و برخورد مقوله ای همیشگی و متغیر است. یعنی تا زمانی که زنده ایم پیوسته نوعی رفتار و برخورد و رویه ای داریم که با هم فرق میکنند و پیوسته با مسائل جدیدی نیز برخورد می کنیم که از ما نوعی رفتار و برخورد و موضع گیری طلب می کنند. صبح وقتی از خواب بیدار می شویم در خانه با همسر و فرزندان خود رفتار و برخوردی داریم، وقتی بیرون می رویم و با کسان دیگری مواجه می شویم رفتار و برخورد و رویه دیگری داریم، سر کارمان همینطور، وقتی با دیگران بحث میکنیم همینطور، وقتی خرید می کنیم همینطور، وقتی قضاوت می کنیم همینطور. خلاصه زندگی در واقع مجموعه ای از برخوردها و رفتارها است که ميتوانند درست باشند (هدایت) و می توانند غلط باشند (ضلالت).

ما در نماز در سوره حمد از خداوند می خواهیم که ما را به «صراط مستقیم» هدایت بکند. یعنی به ما کمک کند که در هر یک از رفتارها و برخوردها و موضع گیریها و رویه ای که در پیش می گیریم؛ رفتار و رویه ای متعادل، متعارف، اصولی، متوازن، بینابینی،... باشد. یعنی مثلاً ستم نکنیم و ستم نپذیریم ـ هر چه داریم را انفاق نکنیم و به تنگدستی بیفتیم و از انفاق در حد اصولی نیز سر باز نزنیم. (توضیحات بیشتر در رابطه با معنی لغوی صراط مستقیم در پایان مبحث حیات آمده است).

24 دی 1381       14 ژانويه 2003