|
پرسش 189:
مفهوم
شفاعت را توضیح بدهید در بعضی از آیات آمده كه خدا شفاعت هیچ كس را نمی پذیرد و در
برخی دیگر آمده كه شفاعت هر كس را بخواهد می پذیرد آن افرادی كه خدا شفاعت آنها را
می پذیرد چه كسانی هستند؟ و چه کسانی شفاعت می شوند؟
پاسخ:
(البته در قرآن گفته نشده "خدا شفاعت هیچ كس را نمی پذیرد"، یا "شفاعت هر کس
را بخواهد "). شفاعت در لغت
بمعنی: پیوستن چیز بزرگتر به همنوع کوچکتر خود برای کمک و رسیدگی به آن، می باشد.
(شفاعت در اصل مربوط به پیوستن و ضمیمه شدن چیز بزرگتر به چیز کوچکتر است، ولی از
آنجا که در چنین وضعیتی چیز کوچکتر نیز به چیز بزرگتر پیوسته می شود، به پیوستن چیز
کوچکتر به چیز بزرگتر نیز اطلاق شده است). مثلاً هنگامی که شاگردی در مدرسه مشکلی
دارد و خودِ وی در حدی نیست که بتواند با مسئولین مدرسه آنرا حل و فصل کند، مدرسه
از وی می خواهد که با والدین خود بیاید. وقتی والدین به وی می پیوندند و به مدرسه
می روند و مسئله وی را حل و فصل می کنند، این کار نوعی شفاعت است. یا مثلاً وقتی
شاخه بزرگتری به شاخه کوچکتری بسته می شود که کمکی برای نگهداشتن آن باشد، این نوعی
شفاعت است.
شفاعت در قرآن
واژه شفاعت در قرآن هم
در رابطه با شفاعت در دنیا بکار رفته و هم در آخرت.
نساء 85: مَنْ
يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَصِيبٌ مِنْهَا وَ مَنْ يَشْفَعْ
شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْهَا وَ كَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ
شَيْءٍ مُقِيتًا: هر که در کار نیکی شفاعت کند ( یعنی در پیشبرد کار خوبی به کسی
بپیوندد و کمک کند) سهمی دوست داشتنی از آن، از آنِ خود وی خواهد بود، و هر که در
کار بدی شفاعت کند (یعنی در پیشبرد کار بدی به کسی بپیوندد و کمک کند) سهمی دوست
ناداشتنی از آن، از آنِِ خودِ وی خواهد بود. و خدا البته به هر وضعیتی آگاهی و
اشراف دارد (یعنی به هر چیزی در زمان و مکان خود نگاه میکند).
نصیب به
معنی: بخشی و سهمی از چیز است که حق فرد است و برای فرد دوست داشتنی است، و کِفل
به معنی: بخشی و سهمی از چیز است که حق فرد است ولی فرد آنرا دوست ندارد (به عبارتی
سهمی که انسان از کار خوب می برد نصیب نامیده می شود، و سهمی که از کار بد و شر می
برد، کفل نامیده می شود).
مثال برای شفاعت در
آخرت:
آیه 254
سوره بقره: يَـاأَيّـُهـَا الَّـذِينَ آمَـنُـوا أَنـْفِـقـُوا مِـمَّـا
رَزَقـْنـَاكـُمْ مِـنْ قـَبْـلِ أَنْ يَـأْتِـيَ يَـوْمٌ لا بَـيْـعٌ فِـيـهِ وَ
لا خُـلَّـةٌ وَ لا شَـفَـاعَـةٌ وَ الْـكـَافِـرُونَ هُـمُ الـظَّـالِـمُـونَ: ای
ایمان داران! از آنچه به شما روزی می دهیم انفاق کنید پیش از اینکه روزی برسد که نه
فروش در آن است (یعنی چیزیکه جمع می کنید آنجا فروش ندارد و بدرد شما نمی خورد)، نه
دوستی ویژه با کسی، و نه شفاعت. و آنهائی که کارها را در زمان و مکان خود انجام نمی
دهند آنها افراد بی ایمان هستند (یعنی شماها با آنها هم صفت نشوید). ظلم به معنی
اشیاء و افراد در جائی غیر از جای خود قرار دادن است. و در آیه با توجه به موضوع
آیه به معنی درآمد خود را بی موقع و بی جا مصرف نمودن، یا بیجا و بیمورد جمع نمودن
است.
آیه خطاب
به ایماندارانی گفته شده که انفاق نمی کنند، و در اینجا شفاعت خودسرانه و خود جوش و
بعنوان یک اقدام فردی رد شده است. یعنی روز رستاخیز، روزِ پیوستن افراد بهمدیگر و
پشت هم گرفتن و کار همدیگر را پیش بردن نیست.
طه 108
ــ 109: يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لا عِوَجَ لَهُ وَخَشَعَتِ
الْأَصْوَاتُ لِلرَّحْمَنِ فَلا تَسْمَعُ إِلاّ هَمْسًا ـــ يَوْمَئِذٍ لا تَنْفَعُ
الشَّفَاعَةُ إِلاّ مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلاً: آن روز
(یعنی روز رستاخیز) فراخوان دهنده را پیوسته و بدون توقف یا خودداری دنبال می کنند،
و همه صداها برای خدا فروتن شده، به این خاطر غیر از هِم هِم و پچ پچ و صدای نرم
پاها چیزی را نمی شنوی ـــ آن روز شفاعت بدرد نمی خورد مگر اینکه از جانب کسی
باشد که خدا به او اجازه داده باشد (که شفاعت کند) و از سخن وی خشنود باشد.
در اینجا
نیز شفاعت خودسرانه، خود
جوش و به عنوان یک
اقدام شخصی نفی شده، و فقط کسانی میتوانند شفاعت کنند که خداوند به آنها امکان
شفاعت نمودن را داده است.
چه
کسانی شفاعت خواهند شد؟
بنابر
آیات قرآن کسانی که خوبیهای آنها بیش از بدیهای آنها باشد رستگار می شوند و به بهشت
میروند، و کسانیکه بدیهای آنها بیش از خوبیهای آنها باشد نگون بخت می شوند و به
جهنم می روند. کسانی نیز خواهند بود که خوبی و بدیهای آنها نزدیک به هم خواهد بود و
در نوعی بلاتکلیفی خواهند بود (البته کسانیکه به خدا و روز رستاخیز ایمان داشته
بوده اند). اینگونه افراد می توانند شفاعت بشوند. (بنابر آیات قرآن کسانیکه به خدا
و روز رستاخیز ایمان نداشته اند یا مثلاً ستمگر بوده اند، شفاعت ندارند. این موضوع
از جمله در آیه 46 سوره مدثر و در آیه 18 سوره غافر آمده است).
چه
کسانی می توانند شفاعت کنند؟
کسانیکه می توانند
شفاعت کنند در قرآن نام برده نشده اند، ولی بنابر معنی لغوی واژه شفاعت، آنها
نیکوکاران و رستگار شدگانی هستند که خوبیهای آنها خیلی زیاد است و پیش خداوند چهره
و جایگاهی دارند. و امکان شفاعت دادن به آنها نیز برای گرامی و بزرگ داشتن آنهاست.
5 فروردین 1383
24 2004
پرسش قبلی
ی
ی (1
100) (101
200) (201
300)
(301
400)
(401 500)
(501 600)
|
