|
برخی از پرسشهای مطرح
شده در رابطه با موضوعات قرآن مسائل مجازی هستند. ما بجای پرداختن به آنها در پرسش
و پاسخ، بخش مجاز را باز کردیم. و هر گاه با مسائل مجازی در قرآن برخورد کنیم که
مهم باشند آنها را در اینجا خواهیم آورد.
واژه مجاز می تواند بمعنی: گذشتن از مرز خود
باشد، و در دستور و زبان بمعنی: گذشتن از مرز
حقیقت باشد، و می تواند بمعنی: روا بودن باشد، و در دستور و زبان بمعنی: روا بودن
گفتن چیزی بجای چیز دیگر باشد. موضوع مجاز
اینست که می توان واژه ای را بجای واژه ديگر، يا جمله ای را بجای جمله ديگر، و يا
شبه جمله ای را بجای شبه جمله ای دیگر، یا عبارتی را بجای عبارتی دیگر بکار گرفت در
صورتی که نوعی رابطه و نسبت و تناسبی ميان آنها وجود داشته باشد. مثلاً رابطه علت و
معلولی داشته باشند، يا لازم و ملزوم همديگر باشند، يا شامل همديگر بشوند، یا یکی
دیگری را در بر بگیرد، يا یکی بخشی از دیگری باشد، یا یکی جانشین دیگری باشد، یا یکی نتیجه دیگری باشد،
و غیره. و زبان مجاز برای زیبا سازی و ساده سازی گفتار و نوشتار یا احترام یا ویژه
سازی (مانند اطلاق نام فرد بر قبیله) و غیره می باشد.
يُـرِيـدُونَ أَن
يُـطْـفِـؤُواْ نـُورَ الـلّـهِ بِـأَفـْوَاهِـهـِمْ...: می خواهند نور خدا را با
دهانهای خود خاموش کنند (توبه:
32). یعنی: با فوت کردنهای خود
می خواهند نور خدا را خاموش کنند.
وَ قـَطـَّعـْنَ
أَيـْدِيـَهُـنَّ ...: و دستهای خود را بریده بریده نمودند (یوسف:31). یعنی پوست و گوشت دستهای خود را بریده
بریده نمودند.
... إِنِّي أَرَانِي
أَعْـصِـرُ خَـمْـرًا ...:
من می بینم که شراب می چلانم، (یوسف: 36).
یعنی: انگور می چلانم که شراب درست کنم.
وَ إِذَا أَرَدْنَـا أَنْ نُـهْـلِـكَ قـَرْيـَةً أَمـَرْنـَا مُـتـْرَفـيـهَـا
فـَفـَسـَقـُوا فـِيـهـَا ...: و هر گاه خواستیم جامعه ای را نابود کنیم (یعنی
هرگاه کار جامعه ای به نابودی رسیده بود) ثروتمندان آن را زیاد کردیم و آن (جامعه)
را عیاش نمودند
(إسراء:16). یعنی تولیدات و محصولات آنها را زیاد
کردیم و ثروتمندان آن زیاد شدند و جامعه را عیاش نمودند. ( مُـتـرَف
ثروتمندی است که زندگی اشرافی و نفوذ سياسی ـــ اجتماعی دارد، غنی فرد "پيوسته
ثروتمند" است، صرف نظر از وضعيت زندگی وی و صرف نظر از اینکه نفوذ سیاسی اجتماعی
دارد یا نه).
الّـَذِيـنَ يُـؤْمِـنـُونَ بـِالْـغـَيْـبِ...:
کسانیکه "در جائیکه کسی نیست" ایمان دارند، (بقره: 3).
یعنی: در جائیکه کسی نیست خلاف نمی کنند.
... قـُلْ لا أَسْـأَلـُكـُمْ عَـلَـيْـهِ أَجْـرًا
إِلاّ الْـمَـوَدَّةَ فِـي الْـقـُرْبَـى...: به آنها (یعنی به مشرکین) بگو: در
مقابل آن (یعنی در مقابل رسالت) مزدی از شما نمی خواهم ولی مودت در خویشاوندان
را از شما می خواهم، (شوری: 23). یعنی: مودت با من و خانواده ام که خویشاوندان
شما هستیم را از شما می خواهم. (مودت مربوط به دوست داشتن ذاتی است، یعنی
"دوست داشتنِ خودِ فرد" صرف نظر از اخلاق و رفتار و افکار وی. مانند: دوست داشتن
پدر، مادر، برادر و خویشاوند ـــ و اجر بمعنی: پاداش و مزدی است که بنابر قرار قبلی
داده می شود ــ و قـُربی بمعنی: نزدیکان و خویشاوندان است).
قـُلْ سِـيـرُوا فِي الاَرْضِ فـَانـْظـُرُوا كـَيـْفَ
بـَدَأَ الـْخـَلـْقَ...: (عنكبوت:20): به آنها بگو:
برويد در زمين و
ببينيد خدا چگـونه حيات را آغاز کرد. یعنی: در دانشی که در زمین دنبال حیات می رود بروید.
وَ لـَوْ نـَزَّلـْنـَا عَـلـَيـْكَ كِـتـَابـًا فـِي
قِـرْطَـاسٍ...: اگر هم کتابی در کاغذ بر تو نازل می کردیم...، (انعام: 7). یعنی: اگر هم کتابی تشکیل شده از برگهای کاغذ بر تو
نازل می کردیم.
لاَ يَـغـُرَّنـَّكَ تـَقـَلـُّبُ الـَّذِيـنَ
كـَفَرُواْ فِـي الـْبـِلاَدِ: آمد و شد کسانیکه ایمان نیاوردند در شهرها چشم ترا
نگیرد، (آل عمران: 196). یعنی: رونق بازرگانی و روابط و مناسبات
اجتماعی آنها چشم ترا نگیرد.
وَ ما أَرْسَـلـْنـَا قـَبـْلـَكَ مِـنَ الـْمـُرْسَـلِـيـنَ إِلاّ إِنَّـهُـمْ
لَـيَـأْكـُلُـونَ الـطَّـعَـامَ وَ يَـمْـشُـونَ فِـی الاَسْوَاقِ...: و پیش از تو
فرستادگانی را نفرستادیم مگر اینکه همه آنها خوراک می خوردند و در بازارها راه
میرفتند. (فـرقـان:20). یعنی:
دستشوئی می رفتند و به خرید از بازارها نیازمند بودند.
وَ إِذْ أَخـَذْنـَا مِـيـثـَاقَ بَـنِـي
إِسْـرَائـِيـلَ...: و هنگامیکه پیمان بنی اسرائیل را گرفتیم،
(بقره: 83). یعنی: هنگامیکه به آنها گفتیم و آنها پذیرفتند.
... يَـجْـعَـلـُونَ
أَصْـابـِعَـهُـمْ فِـي آذَانِـهـِم...: انگشتان خود را در گوشهای خود می گذارند (بقره:19). یعنی سر انگشتان
خود را در گوشهای خود می گذارند.
... إِنَّ بـُيـُوتـَنـَا عَـوْرَةٌ...: خانه های ما
برهنه است (احزاب: 13). یعنی: خالی است (و امکان دارد کسی در آن برود).
...أَيْـنَ شـُرَكـَآؤُكـُمُ الـَّذِينَ كـُنـتـُمْ
تـَزْعُـمُـونَ: آن همدستانتان که گمان آنها را می بردید کجا هستند،(انعام:
22). یعنی: آن همدستان من که به گمان شما با من همدست بودند کجا هستند؟
... وَ فـِيـكـُمْ سَـمـَّاعُـونَ لـَهُـمْ ...: و در
میان شما کسانی هستند که به آنها گوش می دهند، (توبه: 47). یعنی: حرف آنها را باور می
کند.
وَ أَعِـدُّواْ لـَهـُم مَّـا اسـْـتـَطـَعْـتـُم مِّـن قـُوَّةٍ...:
تا آنجا که توان مالی و امکاناتی شما اجازه می دهد برای آنها نیرو
فراهم کنید
( انفال: 60). یعنی سلاح فراهم کنید که باعث نیرو و نیرومندی می شود. (استطاعت
مربوط به توان مالی و امکاناتی است ـــ قدرت مربوط به توان بدن و توان عمومی است
ـــ قوت
مربوط به توان و نیروی ابزار و اشیاء است مانند: نیروی کلنک و تفنگ
ـــ طاقت توان و نیروئی است که انسان یا شئ از آغاز تا پایان کار دارد
ـــ و قِـبَـل توان و نیروئی است که انسان یا شئ در آغاز کار دارد).
رَبِّ إِنَّـهُـنَّ أَضـْلـَلـْنَ كـَثـِيـرًا...:
پروردگارا! این بتها خیلی ها را گمراه کردند، (ابراهیم: 36). یعنی: خیلی ها با این
بتها گمراه شدند.
...وَ قـِيـلَ لـَهـُمْ تـَعَـالَـوْاْ قـَاتـِلـُواْ
فـِي سَـبِـيـلِ الـلّـهِ أَوِ ادْفـَعُـواْ...: و به آنها گفته شد بیائید، در راه
خدا بجنگید و یا پس بزنید، (آل
عمران: 167). یعنی: به آنها گفته شد برای جنگیدن در راه خدا بیائید و یا برای زیاد
و چشمگیر شدن نیروها بیائید که باعث پس زدن و پس نشینی دشمن می شود.
...غَـيـْرَ نـَاظـِرِيـنَ إِنَـاهُ...: نه نگاه
کنندگانِِ به ظرف آن (خوراک).
(احزاب: 53). یعنی: نه چشم براه فرارسیدن زمان آمدن ظرف خوراک.
... فـَمـَا رَبـِحَـت تـِّجَـارَتـُهـُمْ...: به این
خاطر بازرگانی آنها سود نداد (بقره: 16).
یعنی: آنچه با آن بازرگانی می کردند سود نداد.
.. فـَلاَ يُـسْـرِف فـي الـْقـَتـْلِ...: در کشتن
زیاده روی نکند (إسراء: 33).
یعنی: بیش از قاتل کسی را نکشد.
وَ مِـنْ آيَـاتِـهِ خَـلْـقُ الـسَّـمـَاوَاتِ وَ
الاَرْضِ وَ اخـْتـِلافُ أَلْـسـِنـَتـِكـُمْ ...: و از نشانه های (وجودِ) او
آفرینش زمین و سیارات و متفاوت بودن زبانهای شماست، (روم: 22). یعنی: متفاوت بودن تارهای صوتی و صدای
شماست. (و منظور اینست که جهان ماده نمیدانسته
که صداهای افراد باید متفاوت باشد تا بتوانند همدیگر را بشناسند، بلکه نیروی
خردمندی در جهان باید بوده باشد که این نیاز را می دانسته است).
لاَ تـَـقـُمْ فـِيـهِ أَبـَدًا... : هیچگاه در آن
بلند نشو! (توبه: 108). یعنی هیچگاه در آن نماز نخوان!
... وَ يُـمْـسِـكُ الـسَّـمـَاء أَن تـَقـَعَ عَـلَى الاَرْضِ...: و آسمان را نگه می دارد که بر زمین نیفتد (حج: 65)..
یعنی محتوای آسمان (که سنگهای آسمانی باشند را) نگه میدارد که نیفتد. (البته اگر سماء در آیه بمعنی آسمان
باشد).
...وَ مـَا نـَرَى مَـعَـكـُمْ شُـفَـعـَاءكـُمُ الَّـذِيـنَ
زَعَـمْـتـُمْ أَنَّـهُـمْ فـِيـكـُمْ شُـرَكـَاء...: و میانجی گرانتان که گمان میکردید
در شما همدست هستند را نمی بینیم، (انعام: 94).
یعنی: کسانیکه شما گمان می کردید در آفرینش شما
با من همدست هستند را نمی بینیم.
... وَ لآمُـرَنـَّهـُمْ فـَلـَيـُغـَيـِّرُنَّ خـَلـْقَ الـلّـه...: و به آنها
فرمان می دهم که در خلق خدا دگرگونيهائی ايجاد کنند، (نساء: 119).
یعنی: در افرادی از خلق خدا دگرگونیهائی ایجاد کنند.
... رَبـَّـنـَا أَفـْرِغْ عـَلـَيـْنـَا صَـبْـرًا...:
پروردگار ما! بر ما بردباری ای تهی کن، (اعراف: 126). یعنی: ما را از بردباری پر کن.
وَ إِن نـَّشـَأْ نـُغـْرِقـْهـُمْ فـَلا صَـرِيـخَ
لـَهـُمْ...: و اگر بخواهیم آنها را غرق می کنیم و داد و فریادی ندارند
(یس:
43).
یعنی: کسی داد و فریاد آنها را نمی
شنود. (و احتمالاً منظور سرنشینان زیر
دریائیها هستند).
... فـَلا تـَخْـضَعـْنَ بـِالـْقـَوْلِ...: بنابر این
در گفتار کرنش نکنید، (احزاب: 32).
یعنی: با ناز و غیره سخن نگوئید.
...
وَ ذَكّـِرْهُـمْ
بـِأَيّـَامِ الـلَّـهِ ...: و آنها را بیاد روزهای خدا بینداز
(ابراهیم: 5).
یعنی: بیاد روزهای برخورداری یا نجات و پیروزی بینداز، (که از جانب خدا بوده است).
وَ قـُرْآنَ الـْفـَجْـرِ...: و قرآن سپیده، (إسراء:
78). یعنی: و خواندن قرآن در سپیده.
... ذَلِـكـُمْ قـَوْلـُكـُم بـِأَفـْوَاهِـكـُمْ...:
این گفته شما گفتارتان با دهانتان است، (احزاب:4). یعنی: شما این مسئله را بطور مجازی و یا
بر مبنای تشبیه می گوئید (ولی خدا آنرا بر مبنای حقیقت می گوید).
... وَ زُلْـزِلـُوا زِلـْزَالاً شَـدِيـدًا: و لرزیدند
لرزیدنی سخت، (احزاب: 11). یعنی: شرایط بر آنها خیلی سخت شد و بزرگ
آمد.
قـَالـُوا سَـمِـعْـنـَا فـَتـًى يـَذْكـُرُهُـمْ...:
گفتند: شنیدیم جوانی از آنها (از بتها) یاد می کند، (انبیاء:60). یعنی: به آن بتها ایراد می
گیرد.
وَ اجْـعَـلْ لِـی لِـسَـانَ صِـدْقٍ فِـی
الآخِـرِيـنَ : و در میان دیگران زبان راستی برای من قرار بده، (شعراء: 84).
یعنی: در میان دیگران سخن
راست برای من قرار بده. یعنی از من چیزهائی به مردم بگو که آنها آنرا درباره من
بگویند که من "بوده ام"، نه چیزهائی از خود بگویند که من "نبوده ام".
.. فـَالْـيَـوْمَ نـَنـسَـاهُـمْ كـَمـَا نَـسُـواْ
لِـقـَاء يَـوْمِـهِـمْ هَـذَا: بنابر این ما نیز امروز آنها را فراموش می کنیم
همانگونه که آنها دیدار این روز خود را فراموش کردند، (اعراف: 51).
یعنی: آنها را رها می کنیم همانگونه که آنها در زندگی خود
دیدار این روز خود را رها
کردند.
...سَـخِـرَ الـلّـهُ مِـنْـهُـمْ...: خدا آنها را
مسخره کرد، (توبه: 79). یعنی: پاداش مسخره آمیزی را به آنها
داد.
وَ لـَكـُمْ فِـي الْـقِـصَـاصِ حَـيَـاةٌ...: و در
قصاص برای شما زندگی هست، (بقره: 179). یعنی: قصاص باعث می شود که کسی کسی را
نکشد.
وَ لـَوْ شِـئْـنَـا لـَرَفـَعـْنـَاهُ بـِهـَا وَ
لَـكِـنّـَهُ أَخْـلَـدَ إِلَى الأَرْضِ...: اگر می خواستیم او را با آن بلند می
کردیم ولی او
به زمین چسبید، (اعراف: 176). یعنی اگر "ما" می خواستیم برای او تصمیم
بگیریم و انتخاب کنیم او را بلند می کردیم، ولی انتخاب به او دادیم و او به زندگی دنیا چسبید.
وَ الـْبـَلـَدُ الـطّـَيـِّبُ
يَـخْـرُجُ نـَبـَاتـُهُ بـِإِذْنِ رَبّـِهِ وَ الـَّذِي خـَبـُثَ لاَ يَـخـْرُجُ
إِلاَّ نـَكِـدًا...: و شهر پاکیزه گیاه آن با قانون پروردگار خود بیرون می آید،
ولی آنکه پلید شد بیرون نمی آید مگر اندکی، (اعراف: 58). یعنی: کِشتِ زمینی که مردمِ شهرِ آن
زمین پاکیزه باشند (یعنی بهداشتی و دادگر باشند) بیرون می آید، ولی
کشت زمینی که مردم شهرِ آن پلید شده باشند (یعنی غیر بهداشتی و ستمگر شده باشند)
بیرون نمی آید مگر اندکی.
(از نظر آیه رواج و رونق یا کسادِ کشت
و محصولات، با وضعیت بهداشت و روابط عادلانه یا ستمگرانه میان مردم، و یا میان
رژیمها با مردم ارتباط دارد).
|
